BUĞDAY VE ARPA HASADIYLA BİRLİKTE KRİTİK SEZON

“SAMAN YÖNETİMİ VE BESİCİLİKTE STRATEJİK HAZIRLIK”

Buğday ve arpa hasadının başladığı bu günlerde, yalnızca dane ürün değil saman yönetimi de hayvancılığın geleceğini belirliyor. Uzmanlara göre doğru depolama ve rasyon planlaması, küçük ölçekli besicilikte verim ve sürdürülebilirlik açısından kritik rol oynuyor.

Yılın en yoğun tarımsal dönemlerinden biri olan buğday ve arpa hasadı başladı. Ancak bu dönem sadece tarladan ürün kaldırma zamanı değildir. Aynı zamanda hayvancılık açısından bir yıl boyunca kullanılacak yem kaynaklarının da planlandığı kritik bir süreçtir.

Zootekni bilimi açısından bakıldığında hasat dönemi, üretimin  “toplama”  ve “yönetme” aşamasıdır. Çünkü yanlış depolanan her dane yem ve değerlendirilmeyen her saman balyası, kış aylarında ciddi ekonomik kayıplara dönüşmektedir.

Hasatla Birlikte Yeni Bir Hazırlık Dönemi Başlıyor

Özellikle arpa ve buğday kırmasına dayalı besicilik yapan küçük işletmeler için hasat dönemi, yeni besi sezonunun da başlangıcıdır. Bu nedenle işletmelerin hazırlıklı olması büyük önem taşır.

Depoların temizlenmesi, eski yem artıklarının uzaklaştırılması ve mümkünse dezenfekte edilmesi gerekir. Nemli ve havalandırması yetersiz ambarlar, kısa sürede küflenmeye ve yem kalitesinin düşmesine yol açar.

Saman depolaması da aynı derecede önemlidir. Saman balyaları kuru, havadar ve mümkünse yerden yükseltilmiş alanlarda muhafaza edilmelidir. Çünkü saman dışarıdan kuru görünse bile nemle temas ettiğinde içeriden ısınabilir, küflenebilir ve hatta yangın riski oluşturabilir.

Samanın Hayvancılıktaki Gerçek Değeri

Saman çoğu zaman basit bir yan ürün olarak görülse de hayvancılıkta çok önemli iki temel görevi vardır.

İlk olarak saman, hayvanın rumen sağlığını korur. Geviş getirme sürecini destekleyerek tükürük salgısını artırır ve böylece rumen asiditesini dengeler. Özellikle arpa ve buğday ağırlıklı beslemede ortaya çıkabilecek asidoz riskini azaltır.

İkinci olarak ise saman, ekonomik bir denge unsurudur. Kesif yemlerin maliyetini düşürürken rasyonun hacmini artırır ve hayvanın sindirim sistemini düzenler.

Hangi Dönemlerde Saman Daha Kritik Hale Gelir?

Samanın kullanım oranı her dönemde aynı değildir. Bazı dönemlerde hayati önem taşır:

Besiye yeni alınan hayvanlarda, rumen gelişimini desteklemek için saman oranı daha yüksektir. Yoğun arpa ve buğday verilen dönemlerde ise asidoz riskine karşı saman mutlaka artırılmalıdır. Kuru dönemdeki hayvanlarda sindirim sisteminin korunması için dengeli şekilde kullanılırken, süt verimi döneminde aşırı saman kullanımından kaçınılmalı ve daha kaliteli kaba yem kullanılmadır.

Tarlada Kalan Saman Ekonomik Kayıptır.

Biçerdöver sonrası tarlada kalan saman, çoğu zaman atık olarak görülse de aslında hayvancılığın en önemli kaba yem kaynaklarından biridir. Bu nedenle mutlaka toplanmalı ve ekonomiye kazandırılmalıdır.

Öte yandan anız yakmak, sadece bir temizlik yöntemi olarak düşünülmemelidir. Toprağın verim gücünü yok eden ciddi bir çevre problemidir. Toprağın organik yapısını bozar, su tutma kapasitesini düşürür ve uzun vadede üretim kaybına neden olur.

Buğday ve arpa hasadı, yalnızca tarımsal üretimin değil aynı zamanda hayvancılığın geleceğinin de belirlendiği bir dönemdir. Samanın doğru yönetilmesi, yem planlamasının bilinçli yapılması ve toprağın korunması birlikte ele alındığında, hem ekonomik hem de sürdürülebilir bir üretim modeli ortaya çıkar.

Bilimsel bilgi ile sahadaki üretim tecrübesi birleştiğinde, gerçek verimlilik ancak o zaman sağlanabilir.

Tüm üreticilerimize bereketli bir hasat sezonu, bol kazanç ve hayvanlarıyla birlikte sağlıklı, bereketli bir yıl diliyorum.

*

Prof. Dr. Çağrı Özgür ÖZKAN

Göksun Meslek Yüksekokulu

Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü